Czym jest nawyk?

Nawyk to zachowanie lub czynność wykonywana automatycznie bez udziału świadomości. Powstaje na skutek cyklicznego powtarzania danej czynności. Dzięki temu nasz mózg nie musi skupiać się na pewnych zadaniach i zużywać w ten sposób nadamiaru energii. Taki proces niesamowicie ułatwia nam funkcjonowanie. Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której każdego dnia musimy na nowo skupiać się nad każą czynnością. Nawyki sprawiają, że nie myślisz codziennie jak myło się zęby, jak chodzić, czytać lub jeździć samochodem. Po prostu robisz te czynności mechanicznie, jednocześnie myśląc o wielu innych sprawach.

Mimo istnienia wielu dobrych nawyków, które ułatwiają nam życie, istnieją również złe nawyki, które mogą je skutecznie utrudniać. W kontekście diety może to być nawyk sięgania po słodycze, nawyk podjadania.

Jak działają nawyki

Działanie nawykowe wyzwala dany bodziec w celu uzyskania konkretnego efektu. Przykładowo, widząc kubek przy expresie od razu sięgasz po niego i zaparzasz kawę,  nie analizując nawet, czy teraz masz ochotę napić się kawy. Bodźcem, który sprawił, że uaktywnił się nawyk picia porannej kawy był widok kubka. Efektem, którego oczekujemy może być na przykład doznanie przyjemności, jaką dostarcza poranny napój. Opisany mechanizm można przedstawić przy pomocy prostego schematu „pętli nawyku”.

Złe nawyki żywieniowe

Istenieje wiele złych nawyków żywieniowych, które być może utrudniają Ci realizację założeń diety lub proces odchudzania, czy osiągniecie wymarzonej sylwetki. Można tutaj wymienić np. nawyk podjadania, nawyk jedzenia przetworzonej żywności, nawyk nieprzygotowywania posiłków, nawyk kupowania słodyczy itp,itd. Poniżej przedstawiam na przykładzie słodyczy, mechanizm nawykowego zajadania emocji słodyczami. W tym przypadku bodźcem, który powoduje, że sięgamy po słodycze są emocje (stres, smutek), natomiast efekt, który możemy uzyskać (nagroda) dzięki temu nawykwykowi to poprawa nastroju, lub zmniejszenie napięcia.

Wydawałoby się, że przykładowy nawyk żywieniowy ma fatalne skutki. Niemniej jednak ma on również swoje mocne strony – powoduje, że czujemy się lepiej (przynajmniej na chwilę). Dzięki niemu emocje znajduję ujście. Jednak podany nawyk może wskazywać na złą relację z jedzeniem.

Co można zrobić, żeby przerwać pętlę nawyku?

• Przeanalizuj sytuację – czy można coś zrobić z samym bodźcem – zmniejszyć ryzyko wystąpienia stresu, przygnębienia (np. jeśli powodem stresu jest rozmowa z toksyczną osobą – postaraj się unikać tej osoby).
• Jak inne zachowanie przyniesie ten sam efekt (rozluźnienie, regulacja napięcia) – zastanów się co lubisz robić i sprawia Ci przyjemność (np. słuchanie muzyki, rozmowa z przyjaciółką).

Znając powód (bodziec) występowania słodyczy możemy pracować bezpośrednio nad przyczyną ich zbyt częstego występowania w diecie oraz ułatwiać sobie ich brak dzięki alternatywnym zachowaniom.

Kartka z dietą nie zadziała

Jeśli po raz kolejny na pewnym etapie rezygnujesz z kartki
z dietą, to nic dziwnego. Po prostu zastosowanie samej diety, nie nauczy Cię nawyków żywieniowych, które zostaną z Tobą na zawsze. Jeśli nie przeanalizujesz, dlaczego właściwe sięgasz po słodycze i nie zaplanujesz strategii działania to samo „ Od dziś nie jem słodyczy” może nie zdać egzaminu w dłuższej perspektywie czasu. Zamiast tego warto zastanowić się, jakie mam złe nawyki żywieniowe w swojej codzienności. Mimo tego, że nie sposób pracować nad wszystkimi na raz, to warto na początku wybierać jeden, który Twoim zdaniem wydaje się najważniejszy.

Dietetyk – czy to dobre rozwiązanie?

To zależy. Zanim zdecydujesz się na podjęcie współpracy z dietetykiem, warto się upewnić, czy nie będzie to tylko realizacja kolejnej diety z kartki, o której za jakiś czas zapomnisz. Wybierz dietetyka, który uwzględnia w swojej pracy zmianę nawyków żywieniowych. Pracuje w gabinetach dietetycznych w Wodzisławiu Śląskim i Rybniku. Ze swojego doświadczenia zawodowego mogę powiedzieć, że praca nad zmianą nawyków żywieniowych przynosi najlepsze efekty. Dietetyk to osoba, która ukierunkowuje Twoją pracę nad zmianą nawyków i wspiera Cię na każdym etapie współpracy.